1, జూన్ 2020, సోమవారం

Sundarakanda సుందరకాండ 14


రామసుందరం
చతుర్దశస్సర్గః

స ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా మనసా చాధిగమ్య తామ్ |
అవప్లుతో మహాతేజాః ప్రాకారం తస్య వేశ్మనః || 1
మహాతేజుడైన హనుమంతుఁడు, గడియసేపు ఇట్లా ఆలోచించి, ఆ అశోకవనికు వెళ్లటానికి నసు పుట్టి, ఆ రావణుని గృహంనుండి శోకవనప్రాకారంమీఁదికి దూఁకాడు.
స తు సంహృష్టసర్వాఙ్గః ప్రాకారస్థో మహాకపిః |
పుష్పితాగ్రాన్వసన్తాదౌ దదర్శ వివిధాన్ ద్రుమాన్ || 2
సాలానశోకాన్ భవ్యాంశ్చ చంపకాంశ్చ సుపుష్పితాన్ |
ఉద్దాలకా న్నాగవృక్షాం శ్చూతా న్కపిముఖానపి || 3
అథామ్రవణసఞ్ఛన్నాం లతాశతసమావృతామ్ |
జ్యాముక్త ఇవ నారాచః పుప్లువే వృక్షవాటికామ్ || 4
ఆ మహాకపి, ఆ ప్రాకారంపైన కూర్చొని, మిక్కిలి బ్బున అవయవాలన్నీ గుర్పొడువ, వసంతప్రారంభాకొనలు చక్కగా  పూచి న్న మద్దిచెట్లు, మనోహరాలైన అశోకవృక్షాలు, చక్కగా పుష్పించిన సంపెంగ, విరిగి, పొన్న, మామిడి, తీకానుగుచెట్లు, లా నానావిధాలైన వృక్షాల్ని చూశాడు.  అంత(అనంతరం), అల్లెత్రాటినుండి విడువబడ్డ బాణంలా,తివేగంగా మామిడితోపులు క్రమ్ముకొని, వందలకొలది లతలు పెనఁగొని ఉండే వృక్షాలజొంపానికి, గంతుకొనిపోయాడు.
స ప్రవిశ్య విచిత్రాం తాం విహగైరభినాదితామ్ |
రాజతైః కాంచనైశ్చైవ పాదపైః సర్వతో వృతామ్ || 5
విహగైర్మృగసఙ్ఘైశ్చ విచిత్రాం చిత్రకాననామ్ |
ఉదితాదిత్యసఙ్కాశాం దదర్శ హనుమాన్ కపిః || 6
వృతాం నానావిధైర్వృక్షైః పుష్పోపగఫలోపగైః |
కోకిలైర్భృఙ్గరాజైశ్చ మత్తైర్నిత్యనిషేవితామ్ || 7
ప్రహృష్టమనుజే కాలే మృగపక్షిసమాకులే |
మత్తబర్హిణసఙ్ఘుష్టాం నానాద్విజగణాయుతామ్ || 8
మనుజులందఱికీ ఉబ్బు పుట్టిస్తూ, మృగాలు,క్షులు వ్యాపించి ఒప్పే, వసంతపు తొలుతటి కాలమందు, ఆ అశోకవనికను ప్రవేశించాడు. ఆ వనం, వింతలు కులికే చిలు లిగి, పక్షులధ్వనులచే అంటా బోరుకొంటూ, వెండి, బంగారువన్నెగల వృక్షాలతో చుట్టబడి ఉంది. నానావిధాలైన పక్షులు, మృగమూహాలు ఉండడంతో, విచిత్రమై, మావితోపులు, సంపెంగతోపులు మొదలైన నానావిధ వాంతరవనాలతో కూడి, ఉదయకాలపు సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తోంది. అవ్వారి (అధికమైన) పువ్వులు, మాగిన పండ్లు కల్గిన నానావిధ వృక్షాలు దాన్ని ఆవరించి ఉన్నాయి. దాంట్లో కోకిలలు, గండుతుమ్మెదమిన్నలు, మిక్కిలి మత్తిల్లి, సదా విలసిల్లుతూంటాయి. నెమిళ్లు మత్తిల్లి, మధురంగా కేకలు వేస్తూంటాయి. పెక్కువిధాలైన పక్షిసమూహాలు రాణిస్తూంటాయి.
మార్గమాణో వరారోహాం రాజపుత్రీమనిన్దితామ్ |
సుఖప్రసుప్తాన్విహగాన్ బోధయామాస వానరః || 9
హనుమంతుఁడు, కందూ లేని చక్కదనంతో కూడి, రాజిల్లే ఆ వరారోహ,రాజకుమారి, సీతను, వెదకుతూండఁగా, అతని సంచారాన  చెట్లు కదలడంతో, వాటిలో హాయిగా నిద్రిస్తున్నపక్షులు మేల్కొన్నాయి.
ఉత్పతద్భిర్ద్విజగణైః పక్షైః సాలాస్సమాహతాః |
అనేకవర్ణా వివిధా ముముచుః పుష్పవృష్టయః || 10
అంత, పక్షులు గుంపులుగుంపులుగా గురుతూండగా, వాని ఱెక్కలతాకుకు కొట్టువడి, వృక్షాలు నానా వర్ణాలు, నానావిధాలైన పువ్వుల్ని అవ్వారిగా కురిపించాయి.
పుష్పావకీర్ణశ్శుశుభే హనుమాన్ మారుతాత్మజః |
అశోకవనికామధ్యే యథా పుష్పమయో గిరిః || 11
అశోకవనం నడుమ, లా కురిసే పువ్వులు తనపయినంతా  వ్యాపించి క్రమ్మగా, పూలకొండా! ” అన్నట్లు హనుమంతుఁడు, శోభిల్లాడు.
దిశస్సర్వాః ప్రధావన్తం వృక్షషణ్డగతం కపిః |
దృష్ట్వా సర్వాణి భూతాని వసన్త ఇతి మేనిరే || 12
అన్ని దిక్కులకూ రుగులుపెడుతూ, చెట్లజొంపాల నడుమ న్న ఆ కపిని చూసి, సమస్తభూతాలూ, వసంతు డనుకొన్నాయి.
వృక్షేభ్యః పతితైః పుష్పైరవకీర్ణా పృథగ్విదైః |
రరాజ వసుధా తత్ర ప్రమదేవ విభూషితా || 13
క్కడి భూమిపైన, వృక్షాలనుండి నానావిధాలైన పువ్వులు రాలఁగా, అది, సొమ్ములతో లంకరింపఁబడి న్న ప్రమద(స్త్రీ)లా, విలసిల్లుతోంది.
రస్వినా తే తరవస్తరసాభిప్రకమ్పితాః |
కుసుమాని విచిత్రాణి ససృజుః కపినా తదా || 14
ఆ హనుమంతుఁడు బలవంతుఁడు కాబట్టి ఆ వృక్షాల్ని, లంగా నాలుగు ప్రక్కలకూ దలించగా, అవి పుడు నానావిధాలైన పూలను కురిపించాయి.
నిర్ధూతపత్రశిఖరాః శీర్ణపుష్పఫలా ద్రుమాః |
నిక్షిప్తవస్త్రాభరణా ధూర్తా ఇవ పరాజితాః || 15
ఇట్లు హనుమంతుఁడా వృక్షాల్ని పట్టి, నలుప్రక్కల బిట్టుగా దల్పఁగా, వానికి వస్త్రసమానాలైన త్రాలూ, తలగుడ్డల్లాంటి కొనల మొగ్గలూ, ఆభరణాల్లాంటి పూలూ, పండ్లూ, రాలడంవల్ల, ఆ చెట్లు, జూదమాడి, డి, గెలిచినవారికి ఇవ్వడానికై వస్త్రాభరణాల్ని విడచి, క్రిందపెట్టి న్న జూదరుల్లా కనిపిస్తున్నాయి.
హనూమతా వేగవతా కమ్పితాస్తే నగోత్తమాః |
పుష్పపర్ణఫలాన్యాశు ముముచుః పుష్పశాలినః || 16
హనుమంతుఁడు మిగుల వేగంతో, పువ్వుల్ని నివ్వటిల్లే(అతిశయించే) ఆ మేటి వృక్షాల్ని,ల్లలార్పగానే, వానినుండి వడిగా పువ్వులు, ఆకులు, పండ్లు, నేలను పడ్డాయి.
                                                        విహఙ్గసఙ్ఘైర్హీనాస్తే స్కన్ధమాత్రాశ్రయా ద్రుమాః |
బభూవురగమాః సర్వే మారుతేవ నిర్ధుతాః || 17
పిచే, ల్చబడిన వృక్షాలన్నీ, వాయువుచేఁ ల్చబడినట్లు, ఆ పక్షిణాలచే దిగవిడువబడి, పువ్వులాకులు మొదలైనవేమీ లేక బోదియలు మాత్రమె మిగిలి ఉండడంతో ఆశ్రయించటానికి అనర్హాలు అయ్యాయి.
నిర్ధూతకేశీ యువతిర్యథా మృదితవర్ణకా |
నిష్పీతశుభదన్తోష్ఠీ నఖైర్దన్తైశ్చ విక్షతా || 18
తథా లాఙ్గూలహస్తైశ్చ చరణాభ్యాం చ మర్దితా |
బభూవాశోకవనికా ప్రభగ్నవరపాదపా || 19
లా హనుమంతుఁడు, తోక, చేతులు, కాళ్లతో బిట్టుమోదడంతో మేటిచెట్లు విఱిగి, శోకవనిక, రతిక్రీడ ఉరవడిని విరియబాఱిన తలవెండ్రుకలు, కౌగిలింతలతో నలగి రాలిన మైపూ, చక్కగా పీల్చడంల్ల మంచిదంతంలా తెల్లబాఱిన పెదవి లిగి గోటినొక్కుల్ని,ల్లొత్తుల్ని కలిగిన గంట్లతో కూడి బెడఁగారే(రమ్యమైన) క జవరాలిలా కనబడుతోంది.
మహాలతానాం దామాని వ్యథమత్తరసా కపిః |
యథా ప్రావృషి విన్ధ్యస్య మేఘజాలాని మారుతః || 20
వర్షాకాలంలో వాయువు వింధ్యపర్వతమందలి మేఘసమూహాల్ని తుత్తుమురుగా చేసినట్లు, హనుమంతుఁడు బలంతో వనమందలి పెనుతీగలజొంపాల్ని ధ్వంసం చేశాడు.
స తత్ర మణిభూమీశ్చ రాజతీశ్చ మనోరమాః |
తథా కాఞ్చనభూమీశ్చ దదర్శ విచరన్కపిః || 21
కపి, నంలో సంచరిస్తూ, మనోహరాలైన మణిమయభూముల్ని, వెండి భూముల్ని, బంగారు భూముల్ని చూశాడు.
వాపీశ్చ వివిధాకారాః పూర్ణాః పరమవారిణా |
మహార్హైర్మణిసోపానైరుపపన్నాస్తతస్తతః || 22
ఇంకా అందులో నానావిధాలైన ఆకారాలు కల నడబావుల్ని చూశాడు. అవి మిక్కిలి మేలైనలాలతో నిండి చ్చటచ్చట ఎంతో శ్రేష్ఠాలు, రత్నమయాలైన  సోపానాలతో కూడి ఉన్నాయి.
ముక్తాప్రవాలసికతాః స్ఫాటికాన్తరకుట్టిమాః |
కాఞ్చనైస్తరుభిశ్చిత్రైస్తీరజైరుపశోభితైః || 23
వాటిలో ఇసుక ముత్యాలు, పగడాలే. వాటి లోపల, అందంద పటికపుఱాతో ట్టబడిన నెలకట్లున్నాయి. వాటి తీరాల్లో బంగారువన్నె లిగి న్న నానావిధవృక్షాలు వాటి కొక శోభ కలిగిస్తున్నాయి.
ఫుల్లపద్మోత్పలవనాశ్చక్రవాకోపకూజితాః |
నత్యూహరుతసంఘుష్టా హంససారసనాదితాః || 24
అందులో తామరతంపరలు, కలువతంపరలు, పొంపిరిగా వికసించి ఉన్నాయి. అందులో క్రవాకాలు మధురంగా కూస్తున్నాయి. ఇంకా అవి నీరుకోళ్లకూతలచేతా, హంసల, బెగ్గురుపిట్టల ధ్వనులచేతా, బోరుకొంటోంది.
దీర్ఘాభిర్ద్రుమయుక్తాభిః సరద్భిశ్చ సమన్తతః |
అమృతోపమతోయాభిశ్శివాభిరుపసంస్కృతాః || 25
వాటి చుట్టూ దీర్ఘాలై, రెండుప్రక్కలా వృక్షాలతో కూడి, అమృతంలా ఉన్న తీయని మంచిజలాలు లిగి, మనోహరాలై ఒప్పే నదులు పొలుతూ, వానికి పొలుపు కూర్చుతున్నాయి.
లతాశతైరవతతాస్సన్తానకుసుమావృతాః |
నానాగుల్మావృతఘనాః కరవీరకృతాన్తరాః || 26
ఇంతేకాక,  అందులో వందలకొలది తీవియలు నెసి బెరసి, కల్పవృక్షా పువ్వులు క్రమ్మి, నివ్వటిల్లుతోంది. నానావిధాలైన పొదలు, చుట్టూట్టంగా క్రమ్ముకొని ఉన్నాయి. మఱియు గన్నేఱుచెట్లు కూడా వాని కొక విశేషమైన సొంపు నింపుతున్నాయి.
తతోఽమ్బుధరసఙ్కాశం ప్రవృద్ధశిఖరం గిరిమ్ |
విచిత్రకూటం కూటైశ్చ సర్వతః పరివారితమ్ || 27
శిలాగృహైరవతతం నానావృక్షైః సమావృతమ్ |
దదర్శ హరిశార్దూలో రమ్యం జగతి పర్వతమ్ || 28
అంత, హనుమంతుడు, మేఘంలా కనబడుతూ, న్నతమైన శిఖరాలు కల్గిన, (గతిపర్వతం అనబడే) క రమణీయమైన కొండను చూశాడు. దాని కొమ్ములు నానావిధాలై  లుప్రక్కలా ఒప్పుతున్నాయి.క్కడ ఱాతిభవనాలు వ్యాపించి ఉన్నాయి. నానావిధాలైన వృక్షాలు క్రమ్ముకొని ఉన్నాయి.
దదర్శ చ నగాత్తస్మాన్నదీం నిపతితాం కపిః |
అఙ్కాదివ సముత్పత్య ప్రియస్య పతితాం ప్రియామ్ || 29
పర్వతంనుండి ది, ప్రవహిస్తూండగా, చూశాడు. అది కొండనుండి నేలకు దిగుపాఱుతూండడంవల్ల, కోపంతో,  ప్రియుని తొడనుండి దూకి, నేలమీద పడిన  ప్రియురాలిలా కనబడుతోంది.
జలే నిపతితాగ్రైశ్చ పాదపైరుపశోభితామ్ |
వార్యమాణామివ క్రుద్ధాం ప్రమదాం ప్రియబన్ధుభిః || 30
పండ్లబరువుతో వంగి, కొనలు ఆ నదీలాల్లో, వ్రాలి న్న చెట్లతో అది ఉల్లసిల్లడం చూస్తే, కోపం కొన్నదై, నుగుబంధువులచే పోవద్దని చేతులతో వారింపబడుతున్న క చెలువలా శోభిస్తోంది.
పునరావృత్తతోయాం చ దదర్శ స మహాకపిః |
ప్రసన్నామివ కాన్తస్య కాన్తాం పునరుపస్థితామ్ || 31
అట్లా ది, కొంతవఱకు కొండను విచి, పాఱి, అంత చెట్లకొమ్మలచే కొట్టువడి, మరలి, పర్వతము తట్టుగా పాఱుతూండడాన్ని చూస్తే, బంధువులు ఓదార్చగా కోపం మాని, కలంక తేఱినదై తన ప్రియుని తిరిగి పొందిన ఒకాంతలా, మహాకపికి మరల కనబడింది.
తస్యా దూరాత్సపద్మిన్యో నానాద్విజగణాయుతాః |
దదర్శ హరిశార్దూలో హనుమాన్ మారుతాత్మజః || 32
వాయుకుమారుడు, వానరసింహుడు, ఆ కొండకు దాపున నానావిధపక్షిగణాతో ఒప్పే, తామకొలంకులను మఱియు నిర్మితమైన ఒక నడబావిని చూశాడు.
కృత్రిమాం దీర్ఘికాం చాపి పూర్ణాం శీతేన వారిణా |
మణిప్రవరసోపానాం ముక్తాసికతశోభితామ్ || 33
ఆ నడబావిలో చల్లని జలాలు నిండి ఉన్నాయి. మేలైన రతనాలతో దానికి సోపానాలు రచింపఁబడి ఉన్నాయి. అందలి ఇసుక ముత్యాలతో అయినది.
వివిధైర్మృగసఙ్ఘైశ్చ విచిత్రాం చిత్రకాననామ్ |
ప్రాసాదైస్సుమహద్భిశ్చ నిర్మితైర్విశ్వకర్మణా || 34
ది పలువిధాలైన మృగసమూహాలతో విచిత్రంగా కనబడుతూ, చుట్టూ చిత్రాలైననాల వింతలు కులుకుతోంది. విశ్వకర్మ నిర్మితాలై, మిక్కిలి గొప్పలైన ఉప్పరిగల(మేడల)చేతా,
కాననైః కృత్రిమైశ్చాపి సర్వతః సమలఙ్కృతామ్ |
యే కేచిత్పాదపాస్తత్ర పుష్పోపగఫలోపగాః || 35
సచ్ఛత్రాస్సవితర్దీకాస్సర్వే సౌవర్ణవైదికాః |
లతాప్రతానైర్బహుభిఃపర్ణైశ్చ బహుభిర్వృతామ్ || 36
కృత్రిమాలైననాలచేతా, అది నలుప్రక్కల లంకృతమై ల్లసిలుతోంది. అచ్చట పువ్వులూ, పండ్లూ అవ్వారిగా నిండి న్న వృక్షాలన్నిటికి, వచ్చి కూర్చునేవారికి  ఎండవానలు తగులకుండా ర్పఱచిన మేలుకట్లూ (చవికెలు), పెద్ద రుఁగులూ, రుఁగుల నెక్కడానికై బంగారుతో చేసిన మెట్ల రుఁగులు ఉన్నాయి.
కాఞ్చనీం శింశుపామేకాం దదర్శ హరియూధపః |
వృతాం హేమమయీభిస్తు వేదికాభిస్సమన్తతః || 37
హనుమ, పెక్కు తీగలసమూహాలు, పెక్కు కుజొంపాలతో పరివృమై, నలుప్రక్కలా బంగారుమయాలైన రుఁగులతో రంగారే క కాంచన శింశుపావృక్షాన్ని(ఇరుగుడు చెట్టును) చూశాడు.
సోఽపశ్యద్భూమిభాగాంశ్చ గర్తప్రస్రవణాని చ |
సువర్ణవృక్షానపరాన్ దదర్శ శిఖిసన్నిభాన్ || 38
అతఁ డక్కడ, నానావిధాలైన భూభాగాల్ని, పల్లపు ప్రదేశాల్ని, సెలయేళ్లను, బంగారువర్ణం కలిగి, గ్నిలా ధగధగ మెఱస్తున్న వృక్షాలు ఱికొన్నింటిని చూశాడు.
తేషాం ద్రుమాణాం ప్రభయా మేరోరివ దివాకరః |
అమన్యత తదా వీరః కాఞ్చనోఽస్మీతి వానరః || 39
అప్పుడు వీరుఁడు, హనుమంతుఁడు, ఆ బంగారువృక్షాలకాంతివల్ల, మేరుపర్వతపుకాంతిచేత సూర్యుడు, బంగారుమయంగా నబడినట్లు, తాను బంగారువన్నెతో చూపట్టగా ' నే నిప్పుడు బంగార మయ్యాను ' అని అనుకొన్నాడు.
తాం కాఞ్చనైస్తరుగణైర్మారుతేన చ వీజితామ్ |
కిఙ్కిణీశతనిర్ఘోషాం దృష్ట్వా విస్మయమాగమత్ || 40
అత డలా, బంగారువృక్షసమూహాలతో కూడినదై , గాలి వీచడంతో, వానికి ట్టి న్న వందలకొలఁది చిఱుగంటలు మ్రోగగా, నంతాలైనబ్దాలతో కూడి న్న ఆ అశోకవనిని చూసి, శ్చర్యాన్ని పొందాడు.
స పుష్పితాగ్రాం రుచిరాం తరుణాఙ్కురపల్లవామ్ |
తామారుహ్య మహాబాహుశ్శింశుపాం పర్ణసంవృతామ్ || 41
ఆ మహాబాహుఁడు, పూచిన కొనలు గలిగి మణీయమై, లేతమొలకలు, చిగుళ్లు లిగి ఆకుజొంపాతో పెంపారే, శింశుపావృక్షా న్నెక్కి,  తనలో తాను
ఇతో ద్రక్ష్యామి వైదేహీం రామదర్శనలాలసామ్ |
ఇతశ్చేతశ్చ దుఃఖార్తాం సమ్పతన్తీం యదృచ్ఛయా || 42
 “ సీత, రాముని చూడ్డానికి ఉవ్విళులూరుతూండేది కాన దుఃఖాకంది, కుంది విరహిణికి బుసు పోకకు వనవిహారాదులు ఇష్టం కాబట్టి ఇక్కడ ఇటూ అటూ తిరుగుతూండవచ్చు. అందువల్ల నేను, ఇక్కడ ఉండి, ఆమెను చూస్తాను.
అశోకవనికా చేయం దృఢం రమ్యా దురాత్మనః |
చమ్పకైశ్చన్దనైశ్చాపి వకులైశ్చ విభూషితా || 43
దురాత్ముడైన రావణుని శోకవనిక ది. మిగుల రమణీయంగా ఉంది. ఇంకా ఇది చంపక, చందనవృక్షాలు, పొగడచెట్లతో నీటు గులుకుతోంది.
ఇయం చ నలినీ రమ్యా ద్విజసఙ్ఘనిషేవితా |
ఇమాం సా రామమహిషీ నూనమేష్యతి జానకీ || 44
ఈ తామరకొలను కూడా మిగుల రమ్యమై పక్షిసమూహాలతో ఎంతో  శోభిస్తోంది. రాముని దేవి, జనక రాజు కూతురు, ఆ సీత, తామర కొలఁకుకు ప్పక వస్తుంది.
సా రామా రామమహిషీ రాఘవస్య ప్రియా సతీ |
వనసఞ్చారకుశలా నూనమేష్యతి జానకీ || 45
ఆ రామామణి, రాముని దేవి, రాముని గారాబు చెలువ, జానకి, నాల్లో సంచరించడంలో ఆఱితేఱినది కాబట్టి ఈ నికి సందేహం లేకుండా స్తుంది.
అథవా మృగశాబాక్షీ వనస్యాస్య విచక్షణా |
వనమేష్యతి సాఽఽర్యేహ రామచిన్తానుకర్శితా || 46
లా కాకపోతే, కొదమలేడికిలా బెళుకు న్నులు పూజ్యురాలు, సీత, రామునిగుఱించిన చింతచే కృశించి, పండితురాలు కాన విరహతాపం పోగొట్టే పాయ మెఱింగి, శోకవనమందలి తామరకొలఁకు దాపటి(సమీప) వనానికి  స్తుంది.
రామశోకాభిసన్తప్తా సా దేవీ వామలోచనా |
వనవాసే రతా నిత్యమేష్యతే వనచారిణీ || 47
సొగసు కన్నుంగవ న్ను, ఎప్పుడూనంలో నివసించటానికి సక్తి కలిగినది.ఱి వనంలో తిరుగుతూండే స్వభావమూ కలది. అందువల్ల ప్పుడు రాముని బాసిన దుఃఖాపొక్కుతోంది కాబట్టి, ఆ తాపం పోగొట్టుకోవటానికై వనానికివశ్యం రాగలదు.
వనేచరాణాం సతతం నూనం స్పృహయతే పురా |
రామస్య దయితా భార్యా జనకస్యసుతా సతీ || 48
రాముని ప్రియభార్య, జనకుని కూతురు, పతివ్రత, సీత, మునుపు ఎప్పుడూనంలో చరిస్తూండేవారి కుశలం కోరుతూ, వారలతో కూడ వాసం చేయటానికి ఉవ్విళులూరుతుండేది. ఇది నిజం.
సన్ధ్యాకాలమనాః శ్యామా ధ్రువమేష్యతి జానకీ |
నదీం చేమాం శుభజలాం సన్ధ్యార్థే వరవర్ణినీ || 49
నడియౌనం కలిగి వెలిగే ఆ వరవర్ణిని, ఆ జానకి, సంధ్యోపాసనలో ఆసక్తి కలది. కాబట్టి ప్రతిదినమూ, సంధ్యను ఉపాసించటానికి, మంచి జలం కదికి నిశ్చయంగాస్తుంది.
తస్యాశ్చాప్యనురూపేయ మశోకవనికా శుభా |
శుభా యా పార్థివేన్ద్రస్య పత్నీ రామస్య సమ్మతా || 50
సుందరమైన ఈ శోకవనిక, భూమీశుడైన రాముని ప్రియభార్య, తిసుందరి, సీతకు తగి ఉన్నది.  
యది జీవతి సా దేవీ తారాధిపనిభాననా |
ఆగమిష్యతి సాఽవశ్యమిమాం శివజలాం నదీమ్ || 51
చందురునిలా సుందరమైన నెమ్మొగం క దేవి బ్రతికి ఉంటే కనుక, వశ్యం మంచి జలాలు నదికి వస్తుంది అని ఆలోచించాడు.
ఏవం తు మత్వా హనుమాన్మహాత్మా
ప్రతీక్షమాణో మనుజేన్ద్రపత్నీమ్ |
అవేక్షమాణశ్చ దదర్శ సర్వం
సుపుష్పితే పర్ణఘనే నిలీనః || 52
మహాత్ముడైన హనుమంతుఁడు ట్లాలోచించి, మనుజేశుడైన రామునిపత్ని, సీత రాకకు ఎదురుచూస్తూ, నలుప్రక్కలా రికిస్తూ, క్కఁగాఁ పూచి న్న వృక్షపు కుజొంపాల దట్టాన దాఁగి ఉండి, అందున్న విశేషాలన్నిటిని చూశాడు.

---------------------------------------------------------------------------------------------------

శరణ్యౌ సర్వసత్వానాం శ్రేష్ఠౌ సర్వధనుష్మతామ్ | రక్షఃకులనిహన్తారౌ త్రాయేతాం నో రఘూత్తమౌ ||19||

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే చతుర్దశస్సర్గః | (14)

మంగళం మహత్

వ్యాఖ్యలు లేవు:

వ్యాఖ్యను పోస్ట్ చెయ్యండి